vrijdag 11 maart 2016

Andere tijden - De omstreden keuze van een kroonprinses

VPRO, 05-mrt-2016

“Wat een onesthetisch en huichelachtig gedoe rond de heer von Amsberg.” en “Als prinses Beatrix die man zo ontzettend liefheeft, dan moet zij deze man volgen naar waar hij woont.” De kritiek in de ingezonden brievenrubrieken loog er niet om: Nederlanders waren lang niet allemaal blij met het voorgenomen huwelijk van prinses Beatrix met de Duitser Claus von Amsberg. De climax kwam op 10 maart 1966, tijdens het huwelijk in Amsterdam. Beelden van rookbommen tussen de bruiloftsstoet gingen de hele wereld over.

In de maanden voorafgaand aan het huwelijk liepen de gemoederen hoog op. De keuze voor een gemaal van Duitse afkomst was omstreden. Kritiek kwam voornamelijk uit Joodse kringen en het voormalig verzet. In kranten en het parlement werd heftig gediscussieerd. Het koninklijk paar leek zich terdege bewust van die gevoeligheid. In een rechtstreeks uitgezonden televisie-interview bij de verloving in 1965 – uniek in de geschiedenis van de Oranjes - refereerde Claus er zelf aan: “Ik ben mij welbewust van uw gevoelens en van de moeilijkheden die hier voor velen van u aan verbonden zijn.”

Het vraaggesprek met Beatrix en Claus maakte deel uit van een charme-offensief. De stralende prinses en haar befaamde ‘huppeltje’ voor de camera’s konden er weinig twijfel over laten bestaan: dit was de man die Beatrix gelukkig zou maken. Maar ook al was daar weinig twijfel over, het verzet tegen een Duitser ‘naast de troon’ bleef.

Dat gold ook voor Hans Knoop, destijds journalist bij de Telegraaf: “Men trapte ons op het hart”. In de weken voorafgaand aan het huwelijk kalkte hij samen met zijn vader ‘Claus d'r aus’ op muren in de hoofdstad. Hij vertolkte daarmee de gevoelens van een groot deel van de Joodse gemeenschap. Janhuib Blans, provo van het eerste uur, sloot zich aan bij de protesten. Hij legt uit: “Wij waren tegen elk signaal van fascisme, we hadden zelf de oorlog niet meegemaakt, maar in die tijd leefde dat heel erg, de serie De Bezetting was op tv, wij wilden dat er lessen werden getrokken.”

Tijdens een conférence ter ere van de ondertrouw merkte Paul van Vliet, die Beatrix kende uit zijn studiejaren, dat de sfeer bij de koninklijke familie gespannen was. “Er kwam een soort ontlading, het lachen, dat was abnormaal hard, dat werd eigenlijk meer dan ik verdiende.” Maar de ontspanning trad pas echt na een aantal jaren in, toen Claus zich ontpopte als een sympatieke en sociale prins. Zowel Hans Knoop als Janhuib Blans leerden hem persoonlijk kennen en kwamen tot inkeer. Knoop ziet zijn protest tegen Claus nu als de grootste beoordelingsfout die hij in zijn 50-jarige carrière heeft gemaakt.

Regie en samenstelling: Gerda Jansen Hendriks
Research: Maarten Blokzijl

Boekenbal 2016

NTR, 10-mrt-2016

Het Boekenbal wordt 65 en dat is reden voor een portret. Want Het Boekenbal is al 65 jaar omhuld met mysterie. Speciaal voor dit tweeluik gaan de deuren één keer wagenwijd open. Schrijver Abdelkader Benali neemt de kijker mee in een actueel anekdotisch tweeluik over het ontstaan, de geschiedenis en de importantie van het meest besproken en meest gewilde feest van Nederland. De organisatie van het bal wordt op de voet gevolgd in de voorbereiding op de jubileumeditie.

Michael Jackson's journey from Motown to Off the Wall

RTL8 08-mrt-2016

Spike Lee maakt documentaire over Michael Jackson's 'Off The Wall'

'Off The Wall' was een revolutionair album, waarmee Michael Jackson aantoonde zich tot een volwassen muzikaal en creatief genie te hebben ontwikkeld. De documentaire vertelt hoe een serieuze, gepassioneerde hardwerkende jongen zich ontwikkelt tot King Of Pop: van Motown naar 'Off The Wall'. Het oorspronkelijke album én de nieuwe documentaire zijn nu samen op CD/DVD en CD/Blu-Ray verschenen.

Het belang van 'Off The Wall' uit 1979 mag niet worden onderschat. De opnames van de destijds slechts 20-jarige Jackson waren een voorbode van zijn verbluffende ontketening als unieke muzikale macht en creatief visionair. Het album maakte korte metten met eerdere verkooprecords van zwarte artiesten en luidde een opwindend nieuw tijdperk in waarin 'R&B-Pop crossover' tot een ongekende hoeveelheid airplay en plaatverkoop zou komen. Het is de plaat die volgens Rolling Stone Magazine "moderne pop zoals we nu kennen, uitvondt".

Voor zwart Amerika was 'Off The Wall' meer dan alleen muziek en entertainment. Het succes van het album was een prestatie van internationaal niveau en leidde tot oprechte trots voor een cultuur die destijds nog moest vechten voor sociale acceptatie onder de gehéle bevolking. De invloed van 'Off The Wall' leidt op creatief vlak uiteindelijk zelfs zover dat het kon dienen als blauwdruk voor uiteenlopende supersterren als Beyoncé, Pharrell, Kendrick Lamar en The Weeknd.

Voor de eerste single 'Don't Stop 'Til You Get Enough', geschreven door Michael Jackson, ontving de artiest zijn eerste Grammy Award. Ook bereikte hij er voor het eerst als solo-artiest in eigen land en internationaal de top van de hitlijsten mee. Met de singles 'Rock with You', 'Off The Wall' en 'She's Out Of My Life' werd Michael ook de eerst solo artiest ooit die met vier singles van het zelfde album genoteerd stond in de Billboard Hot 100. Het album was een enorm commercieel succes en is sinds 2014 goed voor 8 x platina (8 miljoen exemplaren) in de VS. Wereldwijd gingen er meer dan 30 miljoen exemplaren over de toonbank, waarmee het één van de bestverkochte albums ooit is.

Voor de documentaire 'Michael Jackson's Journey from Motown to Off the Wall', verzamelde regisseur Spike Lee een schat aan archiefmateriaal, waaronder materiaal uit Michael's persoonlijke archief, interviews met hedendaagse talenten en familieleden, en Michael's eigen uitspraken en beeldmateriaal. De documentaire toont een hoofdstuk uit zijn carrière dat nog maar zelden is belicht en laat het publiek meereizen door de tijd met Michael vanaf het begin bij Motown en de daarna ingeslagen nieuwe richting bij CBS Records waar hij de basis legt voor een succesvolle samenwerking met de legendarische producer Quincy Jones.

De release vond plaats op 26 februari tijdens 'Black History Month' en werd voorafgegaan door de Amerikaanse TV-premiere op 5 februari. De allereerste vertoning was op 24 januari tijdens het Sundance Film Festival in Utah.

zondag 28 februari 2016

Tegenlicht - De Chinese wereldorde

VPRO 21-feb-2016

De heersende orde van de Wereldbank en het IMF heeft sinds kort een Chinese tegenhanger, de AIIB, waarmee China een enorm infrastructuurproject wil financieren om Azië en Europa met elkaar te verbinden, een nieuwe Zijderoute. Dit nieuwe internationale financiële instituut dwingt Europa kleur te bekennen. De Britten besloten om tegen het dringende advies van de Verenigde Staten in, lid te worden, en ook Nederland heeft zich bij het Chinese initiatief aangesloten.

Volgens China-watcher Martin Jacques is dit het begin van een nieuwe Chinese wereldorde. VPRO Tegenlicht gaat op zoek naar hoe de Chinese moderniteit van de 21ste eeuw er uitziet. Want daar kunnen we maar beter zo snel mogelijk aan wennen. Dat weten ze ook bij ADO Den Haag.

Internationale banken vanuit China

Terwijl Europa op de proef wordt gesteld door een slepende economische crisis, terroristische aanslagen en vluchtelingen aan de poorten, heeft redelijk ongemerkt de oprichtingsvergadering van de Asian Infrastructure Investment Bank en de New Development Bank plaatsgevonden. Dit zijn twee nieuwe multilaterale financiële instellingen die de heersende orde van de Wereldbank en het IMF uitdagen. Beide worden door China geleid en zijn in het leven geroepen om de, door de Amerikanen gedomineerde, Wereldbank en IMF naar de kroon te steken.

Nadat de Britten lid werden van de Asian Infrastructure Investment Bank volgden vanwege de economische kansen ook Nederland, Frankrijk en Duitsland. Het belang van deze, in eerste instantie, Britse verschuiving van het buitenlandbeleid is moeilijk te onderschatten. De Verenigde Staten voelen dit als een directe bedreiging van hun invloedssfeer. ‘De grootste diplomatieke ruzie sinds de Tweede Wereldoorlog tussen de VS en zijn belangrijkste bondgenoot,’ zo noemt journalist en China-kenner Martin Jacques de verrassende stap van de Britten. En symptomatisch voor een nieuwe wereldorde. Maar hoe verschilt de Chinese invloedssfeer van de Amerikaanse? Wordt Europa straks een pion in de strijd tussen de twee invloedssferen?

Westerse ziekte

De Chinese politiek-strateeg Yan Xuetong spreekt van een nieuwe bipolaire wereldorde, die volgens hem wezenlijk anders zal zijn dan tijdens de Koude Oorlog. Hij legt uit hoe de geopolitieke macht van China verschilt van de Amerikaanse en vertelt hoe China de harten van de wereld gaat veroveren. Amerikaans investeerder Peter Schiff denkt dat de Chinezen hun munt zullen koppelen aan hun enorme goudreserves om zo de Yuan naar voren te schuiven als een stabieler alternatief voor de dollar als belangrijkste valuta in de wereld.

De toevoeging van de Chinese Yuan aan het zogenaamde IMF-valutamandje, waartoe eind november na jaren onderhandelen werd besloten, ziet hij als een eerste stap in die richting. Investeerder Jim Rogers is juist pessimistisch over de toekomst, nu ook China de Westerse ziekte van het leven op krediet heeft geïmporteerd. Veroorzaakt door de nieuwe financiële verbondenheid straks elke nies in China een verkoudheid in Europa?
De Chinese droom van president Xi Jinping beperkt zich niet tot een nieuwe Zijderoute en grote internationale banken: hij wil dat China straks ook voetballend de wereld kan veroveren. De Chinese president stelt miljarden beschikbaar om de schooljeugd te trainen, en overal vandaan worden daarvoor Europese trainers en coaches binnengehaald. Ook de Nederlandse club ADO Den Haag is verwikkeld geraakt in de Chinese voetbalgekte.

De club werd verkocht aan de Chinese zakenman Wang Hui, maar sindsdien is de relatie danig bekoeld, want in de Hofstad wacht men nog altijd op de beloofde miljoenen. VPRO Tegenlicht spreekt met boze ADO-supporters die het vertrouwen in Wang hebben opgezegd en met voormalig eigenaar Mark van der Kallen en Maarten Fontein, de vorige directeur van ADO, die de verkoop aan Wang ruim een jaar geleden begeleidden. Wang zelf legt uit wat wij Hollanders nou niet begrijpen van hoe hij zaken doet.

Regie: Jos de Putter
Research: Marijntje Denters
Productie: Jolanda Segers
Eindredactie: Marije Meerman, Doke Romeijn